Ana Sayfa Kültür-Sanat 29 Kasım 2021 7 Görüntüleme

Bir koleksiyon üzerinden pop art’a bakış: ‘Asla ulaşamadığım eksik parçayı aramaya devam edeceğim’

İZMİR – Koleksiyon dediğimizde aklımıza çoğunlukla kullanım maksadı birebir yahut emsal şeylerin biriktirilmesi ile oluşan bir objeler toplamı gelir. Her koleksiyonun merkezinde de elbet koleksiyoncu yer alır. Sonuçta o objeleri yan yana getiren, onlara yeni manalar kazandıran özne, onları bulup bir ortaya getiren şahıstan oburu olamaz.

Muzaffer Poyraz da daha çok kendi geçmişinin peşine düşmüş bir toplayıcı. O, bir obje kategorisinden fazla bir vakit diliminin peşinde güya. Poyraz’ın koleksiyonu, çoğunluğu 1940’ların sonundan 1990’lara dek geçen müddette, yani Soğuk Savaş yıllarında üretilmiş; mutfak eşyaları, oyuncak, giysi, mobilya, şişe, kartpostal, poster, elektrikli aygıtlar üzere çok geniş bir eser yelpazesini kapsıyor. Sayısız objeyi belli bir sınıfta kıymetlendirmek sıkıntı olsa da koleksiyonundan “yirminci asra bir hürmet duruşu” diye bahsetmek herhalde yanlış olmaz.

Muzaffer Poyraz ile koleksiyon serüveni ve koleksiyonculuğun ruhsal dinamikleri üzerine konuştuk.

Muzaffer Poyraz

‘ÇOCUKLUĞUMU HATIRLATAN EŞYALARI TOPLADIM’

Bize kendinizden ve koleksiyonunuzdan kısaca bahseder misiniz?

Benim toplayıcılık serüvenim, kendi ferdî öykümle de oldukça örtüştüğünden, bu iki sorunun bir arada sorulması hayli yerinde. Toplayıcılığa doğduğum yer olan Ankara’da, 1990’ların ortasında başladım.

Mesleğim olan sigorta eksperliği icabı çok vakit geçirdiğim oto endüstrilerindeki hurdacılarda gezinirken; çocukluğumun geçtiği Anıttepe sokaklarında ve Gençlik Caddesi’nde, başka çocuklarla birlikte hayranlıkla izlediğim Amerikan arabalarına ilişkin kesimlere denk geliyordum. Kimi vakit bir jant kapağı, kimi vakit bir hız göstergesi derken, çocukluğuma dair eşyaları, bana o yılları hatırlatan nesneleri toplamaya devam ettim. Hurdacılarda başlayan toplayıcılık serüvenim vakitle bit pazarları, eskiciler, antikacılar, konutlar, sokaklar derken, bütün kente yayıldı. Daha sonra da Ankara’dan İzmir’e taşındı.

Anladığımız kadarıyla koleksiyonunuz makul bir kategori altında isimlendirebileceğimiz eşyalardan oluşmuyor…

Evet, pop arka diye isimlendirdiğimiz tasarım akımlarının kesimi olmuş yahut bunlardan etkilenmiş; yani 1950’lerden 1990’lara kadar olan geniş bir periyoda ilişkin eşyalar ve nesneler topluyorum. Yirminci yüzyılın ikinci yarısına renk ve hal veren yahut devrin ruhunu temsil eden objeleri seviyorum. Çeşitlerin çok çeşitli, tarih aralığının da oldukça geniş olması, sahip olduğum bu eserlerin bir koleksiyon olarak anılmasını güçleştiriyor sanırım. Telefonlar, televizyonlar, kumbaralar, saatler üzere mesken eşyalarından posterlere, daktilolara, fotoğraflara, mobilyalara, ayakkabılara kadar uzanan ve çabucak tamamı tek tek alınmış binlerce obje kelam konusu olan.

.

‘KOLEKSİYONER ENGELLEYEMEDİĞİ BİR DİLEKLE TOPLAMAYI SÜRDÜRÜR’

Pekala, sizi bu kadar çok çeşitli eşyayı toplamaya iten ve toplama dileğine neden olan nedir?

Bunları kendi şahsî tarihim ve anılarım ile uzak yahut yakın bağlı oldukları, yeniden bu geçmişin biçimlendirdiği bir zevkin konusu olmaları sebebiyle topladım. Örneğin klasik araba yahut sanat yapıtı üzere kimi koleksiyonların önemli bir yatırım pahası olsa da bir toplayıcının en önemli ve iflah olmaz motivasyonu tutkudur. Müsaadenizle burada sıkıntıyı biraz daha açmak isterim.

Jean Baudrillard, ‘Nesneler Sistemi’ isimli yapıtında, “…her obje iki farklı fonksiyona sahiptir: Birincisinin bir işe yaramak, ikincisinin birisinin malı olmak” olduğunu saptar. Yıllardır topladığım bütün bu eşyalar, bir vakitler, makul bir hizmeti görmek üzere üretilmiş iken, koleksiyona dahil oldukları andan itibaren üretim hedeflerinden büsbütün soyutlanır ve toplayıcı öznenin sahipliğinde, bir koleksiyonun kesimi olarak yeni bir mana kazanırlar. Yani Baudrillard’ın tarifindeki birinci fonksiyon artık sona ermiş, bütün mana ikinci fonksiyona yüklenmiştir. Sanıyorum bütün koleksiyonlarda tıpkı durum geçerlidir. Her koleksiyon bir objeler dizinidir ve koleksiyona dahil olan şeyler artık o koleksiyon ile birlikte mana kazanır. Geçmişte oynadıkları roller geçersizdir ve artık koleksiyondaki başka objeler ile bağlantıları kadar anlamlıdırlar. Toplayıcı ise bu özgün dönüşüme vesile olan ve bunu adeta bir refleks üzere sürdüren kişidir. Koleksiyon yapmanın yalnızca bir zevk ve gusto problemi olduğunu, bu uğraşın toplayıcı üzerinde yalnızca olumlu izler bıraktığını tez eden kimse, altta yatan takıntı ve hırs üzere daha agresif çağrışımlı fakat toplayıcılığa içkin hisleri göz gerisi etmiş demektir. Her kültür üzere, koleksiyon kültürünün de birbiriyle çelişen, birbirini iten istikametleri vardır. Bu manada toplayıcının toplamaya devam etmek için çok özel bir motivasyona muhtaçlığı yoktur. O esasen, engelleyemediği bir dileğin esaretinde, toplamayı sürdürür.

‘ASLA ULAŞAMADIĞIM EKSİK PARÇAYI ARAMAYA DEVAM EDECEĞİM’

Koleksiyonunuz için nasıl bir amaç belirlediniz?

Benim üzere, sanayi çağına ilişkin objeleri toplayan şahıslar için seçenekler neredeyse sınırsız. Zati bir sonun, makul bir son modülün varlığı demek, toplayıcının manasını, özne niteliğini yitirmesi demektir. Her koleksiyonun bir objeler dizini olduğunu az evvel söz etmiştim. Hasebiyle bu dizinin sonu kesinlikle açıktır, yani dizin her vakit eksiktir. Bu eksik parçayı bulmak ve onu koleksiyona eklemek, toplayıcı öznenin varlığını sürdürmesi için elzemdir. Yeniden Baudrillard “…özne kendi yerini lakin eksikliğini duyduğu şey sayesinde yine objektif bir halde belirleyebilmektedir. Halbuki bir türlü bulunamayan o son eksik modülün ele geçirilmesi demek, aslında öznenin ölmesi demektir” derken bu durumu işaret ediyor. Hasebiyle ben de yirmi beş yıldır olduğu üzere, her kezinde bulduğumu sandığım lakin asla ulaşamadığım o eksik parçayı aramaya devam edeceğim.

.

Burayı biraz daha derinleştirelim. Baudrillard, öznenin ölmesi derken neyi kastediyordu sizce?

Burada mecazi manada bir vefattan bahsediyor elbet. Az evvel, toplayıcının taşıdığı en önemli motivasyonun dilek olduğunu söylemiştik. Bu dilek, koleksiyonun eksik modülünü tamamlama hissini tatmaktır, bu türlü bir tatmindir. Lakin bu tatmin bir yanılsamadır. Koleksiyon hiçbir vakit tamamlanmaz. Aslında tamamlanmış bir dizinin artık toplayıcı özneye gereksinimi olmayacaktır. Toplayıcı özne fotoğraftan çıkacak, öznesiz kalan; yani toplayıcının anlamlandırma faaliyetinden yoksun kalan koleksiyon da kuru, soğuk ve birbirinden uzak objeler yığınına dönüşecektir.

‘ARZU EDİLEN OBJEYİ ELE GEÇİRİNCE DUYULAN HAZ GEÇİCİDİR’

İstek kavramının koleksiyonculukla ağır bir bağı olduğunu söylüyorsunuz. Son olarak; bu daimi dilek ile süreksiz tatmin döngüsü veya rutinine, psikanaliz perspektifinden nasıl yaklaşabiliriz?

Jacques Lacan’ın objet petit a tanımlamasına başvurmak, toplayıcı özne ve koleksiyon objesi ortasındaki istek ve tatmin ilgisini tanım etmek ismine isabetli olacaktır. Lacancı psikanalize nazaran, mutlak haz mümkün değildir. Lakin hazzın mümkün olduğunu hissettiren anlar, bunları imkanlı kılan şeyler vardır. Objet petit a, gerçek bir obje değildir, bir fantezi objesidir. Mutlak haz, bahsimiz bağlamında, koleksiyonu tamamlayacak kesin modüle sahip olmaktır. Bir toplayıcı, koleksiyonunda olmazsa olmaz gördüğü her objeyi satın aldığında, bu türlü bir durağa varır. Toplayıcı için Objet petit a, koleksiyon dizinin tamamlayan modül fikridir. Toplayıcı, çok özel, tahminen de eşsiz bir modülün iştiraki ile koleksiyonundaki eksikliğin tamamlandığı hissine kapılabilir.

Ne var ki objeler dizini asla tamamlanmaz, yalnızca uzar. Dilek duyulan objeyi elde edince duyulan haz geçicidir, uçucudur. Bir objeye sahip olduktan sonra, o objenin büyüsü azalır. Bu son iştirake rağmen koleksiyon, yani objeler dizini, tekrar eksik kalmıştır. Lakin toplayıcı, süreksiz dahi olsa bu hazzı tekrar deneyim etmek istediğinden, eksik kesimin, yani objet petit a’nın izini sürmeye devam edecektir. Tanıdığım çabucak bütün toplayıcılar, isteğin bu büyülü objesinin, asla tatmin olmayacak bir hazzın peşinden giden, romantik ve iflah olmaz biçimde tutkulu kimselerdir. Kutsal kâsenin gerçekte var olup olmaması, bizim üzere toplayıcılar için husus dışıdır. Temel olan, o kâseyi bulabilme hayalinin yaşattığı heyecan ve hazdır.

Gazete Duvar

bitcoin casino siteleri
hack forum forum bahis onwin fethiye escort gaziantep escort gaziantep escort hack forum hacker sitesi bursa escort meritking meritking meritking meritking giriş izmit escort adana escort slot siteleri casibomcu.bet deneme bonusu veren siteler deneme bonusu veren siteler Tarafbet izmir escort istanbul escort marmaris escort